روغن زیتون به دلیل داشتن طعم مطبوع، خواص سلامتبخش و توانایی در افزایش ارزش غذایی غذاها، به عنوان یکی از محبوبترین روغنهای استفاده شده در آشپزخانهها شناخته شده است. نه تنها در کشورهای مدیترانهای که در سرتاسر جهان، روغن زیتون برای پخت و پز و حتی در سالادها و به عنوان چاشنی استفاده میشود. اگر چه، تصور برخی از مردم این است که روغن زیتون تنها برای سرخ کردن یا پخت و پز در دمای پایین مناسب است؛ اما این تفکر کاملا درست نیست.
خصوصیت منحصر به فرد روغن زیتون
روغن زیتون منبع خوبی از چربیهای اشباع نشده و ویتامینهای A، D، E و K است، که میتواند به بهبود سلامت قلب و کاهش ریسک بیماریهای مختلف کمک کند. علاوه بر این، به دلیل داشتن آنتیاکسیدانهای فراوان، در مبارزه با رادیکالهای آزاد و پیشگیری از فرآیند پیری سلول ها نیز نقش دارد.
دمای دود روغن زیتون
یکی از نکات مهم در استفاده از روغن زیتون در پخت و پز، دمای دود آن است. دمای دود، دمایی است که در آن روغن شروع به دود کردن و تجزیه شدن میکند که این امر میتواند باعث تولید مواد ناسالم و طعمهای ناخوشایند شود. برای روغن زیتون باکیفیت بالا، دمای دود معمولا بین ۱۹۰ تا ۲۲۰ درجه سانتیگراد است که میتوان از آن در سرخ کردن غذاها و حتی کباب کردن استفاده کرد؛ بنابراین، با انتخاب روغن زیتون مناسب، استفاده از آن در پخت و پز با دمای بالا مشکلی ایجاد نخواهد کرد.
تفاوت روغن زیتون فرابکر و روغن زیتون تصفیه شده
هنگام انتخاب روغن زیتون برای آشپزی باید به تفاوت بین “روغن زیتون فرابکر” (Extra Virgin Olive Oil) و “روغن زیتون تصفیه شده” توجه داشت. روغن زیتون فرابکر که غنی از طعم و عطر است، باعث میشود که غذاها طعمدارتر شوند. این روغن بیشتر برای سالادها، مزهدار کردن غذاها یا به عنوان چاشنی پس از پخت مورد استفاده قرار میگیرد. از سوی دیگر، روغن زیتون تصفیه شده که “روغن زیتون سبک” نیز نامیده میشود، طعم کمتری دارد و برای پخت و پز در دمای بالا مناسبتر است.
فواید سلامتی روغن زیتون در پخت و پز
استفاده از روغن زیتون در پخت و پز میتواند به حفظ سلامت قلب کمک کرده و خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. این روغن حاوی ترکیبات ضدالتهابی چون اولئوکانتال است که میتواند به کاهش التهاب و درد کمک کند. از آنجایی که روغن زیتون چربیهای اشباع نشده دارد، استفاده از آن به جای روغنهایی با چربیهای اشباع شده میتواند به بهبود سطح کلسترول خون و کاهش ضخامت رگهای خونی کمک کند.
نکات مهم در استفاده از روغن زیتون
هنگام آشپزی با روغن زیتون، باید به چند نکته مهم توجه داشت. اول از همه، روغن زیتون را نباید در درجه حرارت بسیار بالا استفاده کرد زیرا ممکن است طعم غذا تحت تأثیر قرار بگیرد و برخی از ترکیبات مفید آن تجزیه شوند. همچنین، باید از نگهداری روغن زیتون در معرض نور و حرارت جلوگیری کرد تا از فساد و کاهش کیفیت آن پیشگیری شود.
روغن زیتون به عنوان یک انتخاب چندمنظوره
در نهایت، میتوان نتیجه گرفت که استفاده از روغن زیتون در آشپزی نه تنها امکانپذیر بلکه توصیه میشود. با این حال، انتخاب نوع مناسب روغن زیتون بر اساس نوع پخت و پز و توجه به دمای دود آن، کلیدی است. افزودن روغن زیتون به رژیم غذایی میتواند پایهای برای یک زندگی سالمتر باشد و به تجربه پخت و پز غنیتری کمک کند.
نتیجهگیری
روغن زیتون یکی از بهترین انتخابها برای آشپزی است که میتواند به طور گسترده در پخت و پز روزمره استفاده شود. با داشتن مقادیر زیادی از چربیهای اشباع نشده، آنتیاکسیدانها و ویتامینهای A، D، E و K، این روغن نه تنها طعمی مطلوب به غذا میبخشد بلکه ارزش غذایی آن را نیز افزایش میدهد. دمای دود مناسب روغن زیتون، که بین ۱۹۰ تا ۲۲۰ درجه سانتیگراد است، امکان استفاده از آن را در پخت و پز با دمای بالا فراهم میکند بدون اینکه نگرانی از تولید مواد ناسالم وجود داشته باشد.
یکی از نکات برجسته در استفاده از روغن زیتون، تفاوت بین روغن زیتون فرابکر و روغن زیتون تصفیه شده است. روغن زیتون فرابکر با طعم و عطر غنی خود، بیشتر برای سالادها و چاشنیها مناسب است، در حالی که روغن زیتون تصفیه شده با طعم ملایمتر برای پخت و پز در دمای بالا توصیه میشود. این تفاوتها اهمیت انتخاب نوع مناسب روغن زیتون را بر اساس نوع غذا و روش پخت و پز برجسته میکند.
استفاده از روغن زیتون در پخت و پز میتواند به بهبود سلامت قلب و عروق کمک کند و خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. ترکیبات ضدالتهابی موجود در این روغن، مانند اولئوکانتال، به کاهش التهاب و درد کمک میکنند و استفاده از روغن زیتون به جای روغنهای حاوی چربیهای اشباع شده میتواند سطح کلسترول خون را بهبود بخشد. همچنین، روغن زیتون به دلیل داشتن آنتیاکسیدانهای قوی، در مبارزه با رادیکالهای آزاد و پیشگیری از پیری سلولی نیز نقش مهمی دارد.
در نهایت، رعایت نکات مهم در استفاده از روغن زیتون مانند جلوگیری از استفاده در حرارت بسیار بالا و نگهداری صحیح، میتواند به حفظ کیفیت و خواص سلامتی آن کمک کند. روغن زیتون به عنوان یک انتخاب چندمنظوره میتواند به تنوع و غنای رژیم غذایی شما اضافه کند و پایهای برای یک زندگی سالمتر باشد. اضافه کردن روغن زیتون به آشپزی روزمره نه تنها باعث افزایش لذت از غذا میشود بلکه میتواند به بهبود سلامت کلی بدن نیز کمک کند.